Terug naar overzicht

Technologie

2 minuten leestijd

Banen door robots; het kan en moet!

Het lijkt onvermijdelijk dat slimme robots en AI-toepassingen bepaalde taken van de mens over zullen nemen. Behalve mechanische handelingen kunnen ook diverse intellectuele vaardigheden van menselijke medewerkers inmiddels door machines gekopieerd worden.
17%200519%20detailpagina%20 %20blog%20mert

Mensen hebben daarnaast echter allerlei kwaliteiten die niet eenvoudig zijn te automatiseren. Denk daarbij aan emotionele betrokkenheid, flexibel omgaan met onverwachte gebeurtenissen, creativiteit en ambachtelijkheid. Kwaliteiten die mogelijk juist extra waarde krijgen naarmate meer diensten en werkzaamheden door robots en computers worden afgehandeld.

Het is dus niet bij voorbaat gezegd dat er structureel minder (betaald) werk voor mensen overblijft. Wetenschappelijk onderzoek lijkt zelfs aan te tonen dat alle voorgaande technische 'disrupties' weliswaar tot verschuiving in het soort banen hebben geleid, maar niet tot permanent minder werkgelegenheid. Of dat voor de huidige digitale revolutie ook gaat gelden, is echter nog niet te voorspellen.

Grote uitdaging is te (blijven) zorgen voor een verantwoorde verdeling van de welvaart, aangezien die in hoge mate via de beloning voor werk geregeld wordt. In die context is het extra zorgwekkend dat het steeds duidelijker wordt dat het bezit van macht en kapitaal steeds meer geconcentreerd worden bij slechts een beperkt deel van de mensheid. 

Dat betekent dat we op dit moment als maatschappij voor een belangrijke keuze staan. Willen we bewust blijven streven naar nieuwe vormen van betaalde arbeid als instrument voor de verdeling van economische groei en invloed? Of laten we de dingen op hun beloop en kijken we "wat er van komt"? 

Persoonlijk pleit ik zonder meer voor de eerste strategie. Zowel vanuit menselijk perspectief, als vanuit de wetenschap dat een gespreide verdeling van de welvaart noodzakelijk is voor een stabiele maatschappij. Daarnaast verdienen menselijke medewerkers ook vanuit zakelijk en/of financieel oogpunt voor veel taken voorlopig nog de voorkeur boven robots en AI-systemen. Laten we daarom bewust inzetten op scenario's waarbij mens en robot zij aan zij ingezet worden op basis van wederzijdse sterktes. 

Enerzijds valt te denken aan ondersteuning door robots bij routinematig of zwaar en gevaarlijk werk. In de mijnindustrie gebeurt dit bijvoorbeeld al. En ook in de schoonmaak zien we dit fenomeen opkomen. Een andere interessante optie is de inzet van zogenaamde 'expert systems'. Hierdoor kunnen medewerkers complexe taken uitvoeren, waar voorheen experts of specialisten voor nodig waren. Monteurs kunnen op die manier bijvoorbeeld nu al uiterst geavanceerde diagnoses uitvoeren.

Op basis van dit soort partnerships tussen mens en machine is het mogelijk de rol van betaalde arbeid in de verdeling in welvaart te blijven garanderen, op manieren die ook in zakelijk opzicht uiterst aantrekkelijk en lucratief zijn. Dat lijkt me een mooi toekomstbeeld om ons gezamenlijk voor in te zetten!

Auteur
Mert Alberts