“Draai je vaste route eens om" Hoe objectleider Tom met een andere blik naar schoonmaak kijkt

Op station Almelo begin je bijvoorbeeld altijd links en eindig je rechts. Elke dag hetzelfde rondje, in dezelfde volgorde," vertelt Tom. Totdat hij zijn collega’s vraagt of het morgen andersom kan. "Dan kijk je ineens tegen de achterkanten van borden aan. Je ziet graffiti of vervuiling die je op je vaste route misschien voorbijloopt. Als je altijd hetzelfde rondje loopt, wordt het een automatisme en vallen sommige dingen simpelweg niet meer op."  Precies zo staat Tom zelf in dit werk: met een koffer vol ervaring, maar met de frisse blik van iemand uit een andere tak van de schoonmaak.

Van 'een jaartje glazenwassen' naar de vrijheid van Asito

Voetbal loopt als een rode draad door Toms leven. Hij volgde een sportopleiding en voetbalt nog altijd met vrienden die hij al tientallen jaren kent. Tijdens de schoolvakanties waste hij ramen. Toen hij stopte met zijn opleiding, besloot hij dat werk nog even te blijven doen. "Ik wilde een jaartje in de glazenwasserij werken. Voor ik het wist, was ik 22 jaar verder."

In die decennia leerde hij alles over glas, maar nog meer over de werkvloer. Hij groeide door naar werkleider ("Dan merk je pas hoeveel erbij komt kijken; daar heb ik ontzettend veel van geleerd") en belandde via een nieuwe werkgever in een kantoorfunctie. Op papier een mooie stap, maar in de praktijk voelde het als een kooi. Veertig uur per week achter een scherm, met een bel die de pauze in- en uitluidde. "Ik voelde me ineens heel beperkt. In de schoonmaak ervaar je juist zoveel vrijheid. Je bent onderweg, ontmoet mensen en bepaalt zélf wat er op dat moment nodig is aan vakmanschap."

Toen de vacature voor objectleider bij Asito voorbijkwam, twijfelde hij geen moment. Nu is hij verantwoordelijk voor een groot, dynamisch gebied vol stations en een divers team van schoonmaakkrachten.

Vakmanschap op topsportniveau: het station is geen kantoor

Ervaring had Tom genoeg. Toch ontdekte hij snel dat stationsschoonmaak een heel andere tak van sport is dan een kantoorpand of een gevel vol ramen. "Je werkt op plekken waar onafgebroken mensen langslopen. Op piekmomenten bewegen er duizenden reizigers over een station, maar ons schoonmaakwerk moet wél gewoon doorgaan."

De collega’s van Asito doet veel meer dan even een perron vegen. Tom en zijn collega's kijken naar de complete reis van de reiziger: van de fietsenstalling en incheckpalen tot de glazen toegangspoortjes, vloeren, trappen, wachtruimtes en de toiletten.

"Overal waar de reiziger komt, maken wij schoon. Veel mensen hebben helemaal niet door hoeveel werk daarachter zit. Juist omdat het er elke dag weer netjes uitziet."

Omdat de schoonmakers er dagelijks zijn, vormen ze een vertrouwd gezicht. Dat vraagt om meer dan alleen technisch vakmanschap. Ze worden aangesproken over vertragingen, helpen dolende reizigers en moeten weten hoe ze handelen in onverwachte situaties. Trainingen op het gebied van veiligheid en sociale veiligheid zijn dan ook een cruciaal onderdeel van hun werk.  

De mens op één: van afgebroken sleutel tot ingrijpend incident

Een gemiddelde werkdag bestaat niet in de stationsschoonmaak. Eén afgebroken sleutel in een schoonmaakkast gooit de hele dagplanning al om. Maar er zijn ook dagen die een veel zwaardere wissel trekken op het team, bijvoorbeeld bij incidenten rond het spoor.  

Tom: "Het gaat dan niet meer over schoonmaak of planning. Het eerste wat je wilt weten, is: hoe gaat het met mijn medewerker? Wat heeft iemand nodig en is er nazorg vereist? Dat is altijd het allerbelangrijkste."

Daarnaast is er de waan van de dag: zwerfafval, graffiti of gescheurde afvalzakken door statiegeldzoekers. De staat waarin openbare toiletten soms worden achtergelaten, tart elke verbeelding. "Ik krijg soms foto's gestuurd... Dan denk ik echt: hoe heeft iemand dit voor elkaar gekregen? Toch pakken onze collega's het elke keer weer op om het stralend schoon te maken. Daar heb ik ontzettend veel respect voor."

Een team bouwen: "Als iedereen links staat, ligt rechts open"

Toen Tom begon, trof hij een team dat behoefte had aan structuur en aandacht. Zijn eerste opdracht was niet vernieuwen, maar opbouwen. Hierbij kwam zijn voetbalachtergrond perfect van pas. "Als iedereen op het veld links gaat staan, ligt de rechterkant open. Zo kijk ik ook naar ons team."

"Je hebt niet alleen genoeg mensen nodig, maar vooral mensen die elkaar aanvullen en sámen het hele speelveld overzien."

Dat team krijgt steeds meer vorm en de samenwerking bloeit op, iets wat ook door de NS wordt opgemerkt met positieve feedback. "Ik krijg er enorm veel energie van als ik zie dat we stappen zetten," zegt Tom trots. "Zeker wanneer medewerkers met een glimlach aan het werk zijn. Dat werkplezier zie je direct terug in de kwaliteit en dus in de beleving van de reiziger."

Fouten maken mag (graag zelfs!)

Bij Asito staat ontwikkeling centraal. Niet alleen voor de schoonmakers, maar ook voor Tom zelf. Hij volgt leiderschapstrainingen en wordt intensief gecoacht door ervaren collega's. Wat hem in zijn eerste weken bij Asito het meest verraste?

"In het inwerkprogramma stond letterlijk: maak fouten. Dat vond ik zo bijzonder en typerend voor de cultuur hier. Je móét fouten durven maken, want anders leer je niets nieuws."

En als jij morgen zelf op het station staat te wachten op de trein? Loop jouw vaste route dan eens andersom. Neem een andere ingang, loop een andere richting op, kijk vanuit een andere hoek. Misschien zie je dan voor het eerst hoeveel toewijding en vakmanschap er schuilgaat achter jouw schone reis.