Slimmer schoon op stations: geslaagde pilots met glasrobots bij NS
Op een station moet veel tegelijk kloppen. Het moet veilig zijn, gastvrij voelen en schoon ogen. Voor reizigers lijkt dat vanzelfsprekend. Maar achter die vanzelfsprekendheid zit veel werk. Ook op plekken waar bijna niemand bewust naar kijkt, zoals glasdaken en zonnepanelen boven de perrons.
Juist daar zit een uitdaging. Glas en zonnepanelen op stations worden blootgesteld aan bladeren, vogelpoep, stof en andere vervuiling. Als dat blijft liggen, gaat niet alleen de uitstraling achteruit, maar neemt ook de lichtinval af en kan het rendement van zonnepanelen dalen. Volgens Asito kan vervuiling op zonnepanelen zelfs leiden tot 15 tot 20 procent minder opbrengst.
De vraag is dan niet alleen of je moet schoonmaken, maar ook hoe dat slimmer kan.
Dat juist op stations naar slimme oplossingen wordt gezocht, is niet vreemd. Stations worden steeds duurzamer ingericht. ProRail plaatst op steeds meer stations zonnepanelen en werkt toe naar een situatie waarin alle geschikte stationsdaken van zonnepanelen worden voorzien. Station Driebergen Zeist is daar een duidelijk voorbeeld van. Bij de vernieuwing van dit station is bewust ingezet op een zo energieneutraal mogelijk ontwerp, met zonnepanelen op de perronkappen.
Zo’n ontwikkeling vraagt ook iets van het onderhoud. Want wie kiest voor duurzame voorzieningen, moet er ook voor zorgen dat die goed blijven presteren.
Van handmatig werk naar een slimmere aanpak
Het reinigen van grote glasdaken is traditioneel arbeidsintensief werk. Er komen vaak hoogwerkers, ladders, lange stelen en veel handmatig werk aan te pas. Dat vraagt tijd, aandacht en fysieke inzet. Bovendien wil je op een station altijd zo veel mogelijk rekening houden met veiligheid, bereikbaarheid en de beleving van reizigers.
Daarom hebben we samen met NS onderzocht of een robot een deel van dit werk slimmer kan uitvoeren.
De pilot draaide om een robot die speciaal is ontwikkeld voor het reinigen van glas en zonnepanelen. De machine beweegt gecontroleerd over grote oppervlakken, werkt met zachte borstels en gebruikt osmosewater voor een streeploos resultaat. Ook is de robot op afstand te bedienen, wat helpt om veiliger en efficiënter te werken op hoogte. Die aanpak sluit aan op hoe Asito breder naar innovatie kijkt: technologie moet het werk van mensen beter maken, niet ingewikkelder.
De praktijk blijft altijd de echte test
Op papier kan veel goed klinken. Maar uiteindelijk telt maar één ding: werkt het ook op locatie?
Tijdens de pilot bij NS is gekeken naar de zaken die er echt toe doen. Levert de robot goede reinigingskwaliteit? Is de inzet praktisch op een station? Hoe zit het met veiligheid? Wat betekent dit voor de belasting van medewerkers? En is het ook in tijd en kosten een interessante route?
De uitkomst was positief. De pilot liet zien dat de robot op dit type oppervlak goed inzetbaar is en een serieus alternatief kan zijn voor een deel van het traditionele handwerk. Daarmee is niet ineens elk vraagstuk opgelost. Niet ieder dak is hetzelfde en niet elke locatie vraagt om dezelfde aanpak. Maar de pilot laat wel zien dat deze vorm van reiniging toekomst heeft.
Doorpakken in de praktijk
Naast de pilot op het dak van station Driebergen Zeist hebben we inmiddels ook twee andere raamrobots getest op andere stations van de NS: de Winbot W2 Pro Omni en de Bobbie 4.0. Deze robots zijn ingezet op verschillende moeilijk bereikbare glasoppervlakken, van liftschachten tot etalageglas.
Die tests laten zien dat raamrobots niet in elke situatie de beste oplossing zijn. Handmatig reinigen gaat nog altijd sneller en blijft bij grondige schoonmaak, complexe glasconstructies en buitenglas vaak de beste keuze. Tegelijkertijd zagen we ook waar raamrobots wél goed kunnen werken: op binnenglas en op glasplaten die goed aansluiten of voorzien zijn van kozijnen.
Daarmee bevestigen deze proeven precies waar innovatie om zou moeten draaien. Niet techniek inzetten omdat het nieuw is, maar onderzoeken waar het echt iets toevoegt. In sommige situaties kunnen raamrobots helpen om schoonmaakbeurten uit te stellen of werk slimmer te organiseren. Daarom blijven we onderzoeken waar en hoe deze techniek het beste ingezet kan worden.
Innovatie die in de praktijk begint
Misschien is dat wel de belangrijkste uitkomst van deze pilots. Innovatie krijgt pas waarde als het iets oplost in de praktijk.
In dit geval gaat het om meerdere dingen tegelijk. Om slimmer onderhoud van duurzame stations. Om minder fysieke belasting bij zwaar specialistisch werk. Om veiligere inzet op hoogte. En om het blijven verbeteren van de kwaliteit die reizigers iedere dag ervaren, vaak zonder dat ze er bewust bij stilstaan.
Dat past ook bij de rol die Asito al jaren op stations vervult. Asito maakt sinds 2014 stations schoon en is sinds juli 2022 verantwoordelijk voor het schoonmaken van 258 NS-stations in Nederland. Die langdurige aanwezigheid maakt het mogelijk om niet alleen uit te voeren, maar ook mee te denken over hoe het beter kan.
Stap voor stap slimmer
Geslaagde pilots met een glasrobot zijn mooi. Maar het grotere verhaal zit ergens anders. Het laat zien dat we kritisch blijven kijken naar bestaande processen, onderzoeken waar technologie echt van waarde kan zijn en nieuwe oplossingen eerst in de praktijk testen.
Juist in een omgeving als het spoor is dat belangrijk. Daar komen schoonmaak, veiligheid, techniek, duurzaamheid en reizigersbeleving samen. Dan heb je weinig aan innovatie om de innovatie. Dan heb je oplossingen nodig die echt iets toevoegen.
De geslaagde pilot met de glasrobot voor zonnepanelen bij NS is voor ons dan ook geen eindpunt, maar een volgende stap. We blijven zoeken naar manieren om ons werk slimmer, veiliger en toekomstbestendiger te maken. Altijd met hetzelfde doel: slimmer werk leveren, met oog voor mensen, omgeving en resultaat.
